Кыргыз Республикасынын Президенти

С.Ш.Жээнбековго 

Көчүрмөсү:            Кыргыз Республикасынын Жогорку

Кеңешинин депутаттарына 

 

КЫРГЫЗСТАНДА УРАН КАЗУУГА ЖОЛ ЖОК!

КҮНӨӨЛӨР ЖООПКЕРЧИЛИККЕ ТАРТЫЛСЫН!!

ЖЕТИШЕТ, ЭЛДИ АЛДООНУ ТОКТОТКУЛА!!!

 

Р Е З О Л Ю Ц И Я 

Биз, кыргызстандыктар -"уранды казып алууга каршы!" митингинин катышуучулары, бийликтин мыйзам бузуулар боюнча таасирдүү чараларды кабыл ала албагандыгы жана элди алдоону улантып, Ысык-Көл биосфералык аймагындагы уран казып алуу боюнча долбоорду ишке ашыруу аракеттери боюнча нааразычылык жарыялайбыз.

1.Ыссык-Көл өрөөнүндөгү Кызыл-Омпол аймагындагы уран кени боюнча геологиялык чалгындоо иштеринин мыйзамсыз берилгендиги жана лицензияны узартууга байланыштуу фактылар качан жергиликтүү тургундар бул пландарга каршы 2018-жылдын ноябрь айында каршы чыгышып баштаганда гана маалым болду. Бирок, прокуратура органдары ушул кезге чейин эч кандай чара көрбөгөн, мыйзам бузууларды четтетүү тууралуу сунуш-көрсөтмөлөр жана алдын ала эскертмелер киргизилген эмес.

Атап айтканда, Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитети (ӨЭЖМК) тарабынан Кыргыз Республикасынын "Биосфералык аймактары жөнүндөгү" (5-ст.), "Ысык-Көл" экологиялык-экономикалык тутумун туруктуу өнүктүрүү жөнүндөгү" жана бир катар башка жаратылышты коргоо мыйзамдарынын талаптары бузулган.

Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасынын прокуратурасы жөнүндөгү" Мыйзамына ылайык, мыйзам бузулушун жоюу жөнүндө сунуш-көрсөтмө түшкөн күндөн тартып бир айдын ичинде аларды бузууга көмөк болгон себептерди жана шарттарды четтетүү жана күнөөлүү адамдарды жоопкерчиликке тартуу боюнча конкреттүү чаралар кабыл алынышы керек (ст. 22), көрсөтмө прокурор тарабынан мыйзам бузуулар ачык мүнөзгө ээ болгон жана жарандардын, мамлекеттин укуктарына жана таламдарына олуттуу зыян келтире турган учурларда киргизилет жана 10 күндүк мөөнөттүн ичинде аткарылууга тийиш (23-ст.). Бирок, буга чейин эч нерсе жасалган эмес, ошондой эле, кылмыш иши да козголгон эмес!!!

2. Бизге 25-апрелде бул лицензия жокко чыгарылгандыгын билдирген вице-премьер К.Бороновдун жалган маалыматы бизди кыжырлантат. Ал эми бүгүнкү күндө колдонулуп жаткан лицензия дагы эле күчкө ээ, б.а. бул Реестрден чыгарылган эмес (КР ӨЭЖМК веб-сайты, http://www.gkpen.kg/).

3. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамлекеттик агенттиги - КТЧКТЧМА) экологиялык маалыматтарга жеткиликтүү ээ болууга жана коомчулуктун чечимдерди кабыл алуу процессинде катышуу жөнүндө жана сот акыйкаттыгына жетүү маселелери боюнча айлана-чөйрөнү коргоо жаатындагы 2001-жылы Кыргызстан тарабынан ратификацияланган Орхус Конвенциясын, ошондой эле, жарандардын экологиялык маалыматтарга кепилденген укугун - "Айлана-чөйрөнү коргоо Жөнүндө" (46-ст.) Кыргыз Республикасынын Мыйзамын бузуп:

-         мамлекеттик экологиялык экспертизанын корутундуларын;

-         "Айлана-чөйрөнү коргоо" бөлүмүнүн милдеттүү түрдө экологиялык экспертизадан өтүү стадиясында берилүүгө тийиш болгон материалдарын;

-         "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясына берилген экологиялык уруксаттарды (чыгындыларга, ыргытууларга, калдыктарды жайгаштырууга)»;

-         "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясы рекультивация эсебине акча каражаттарын которгонбу же жокпу жана бул эсепте топтолгон каражаттардын суммасы тууралуу эч кандай экологиялык маалыматтарды берген эмес.

Токойагенттиги (КТЧКТЧМА) биздин экологиялык маалыматтар боюнча суроо-талаптарыбызды этибарга албай койгон, бүгүнкү күндө бул маалыматтар берилбей, ачык жеткиликтүү эмес (Токой агенттигинин веб-сайтында жок).

4. Экологиялык көзөмөлдөө багытындагы мамлекеттик орган - Экологиялык жана техникалык коопсуздук боюнча Мамлекеттик инспекция " Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясы  тарабынан жүргүзүлүүчү геологиялык чалгындоого тыюу салууга милдеттүү болчу, анткени, аларды өткөрүү негизи (лицензиясы) мыйзамсыз эле.

Бирок, бул ишке ашырылган жок. Жакында гана кенде жасалып жаткан иштер коомчулуктун кысымы менен токтотулган. Комиссия түзүү жана анын жыйынтыктарын күтүү боюнча Өкмөттүн андан аркы иш-аракеттери, ал Кыргызстанда уранды казып алуу боюнча пландардан баш тартууга ниети жок экендигин көрсөтүүдө.

5. Биз "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясынын, уранды казууда колдонулуучу, уникалдуу, жаңы, эч жерде апробацияланбаган (сыналбаган) жана мындай учурларда керек болуучу тийешелүү сертификаттары жок технологиялар жөнүндөгү мифтер менен элдерди алдап жатканына нааразыбыз. Бул өлкө жарандарына карата текеберчилик жана сыйлоо мамилелеринин жоктугу. Бийлик бул жалган маалыматтарды таркаткан компанияны жана анын көкүтмөчүлөрүн бийлик жоопкерчиликке тартуусу керек деп эсептейбиз.

6. Ушул кезге чейин "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясына лицензия геологиялык чалгындоо иштерине гана берилгени менен, анын түз эле уран казып алуу иштерин баштагандыгы тууралуу маалыматтардын төгүндөөсү же тастыктоосу да жок. Экологиялык жана техникалык коопсуздук боюнча Мамлекеттик инспекция (ЭТКМИ) мурда эле объектиде текшерүү жүргүзүп, коомчулукка анын иш жүргүзүүсүндөгү нормаларды, регламенттерди жана мыйзамдардын талаптарын сактоо жөнүндө көрсөтмө берүүгө тийиш эле. Мындай маалымат ырасталган жана башка тартип бузуулар табылган учурда компанияны мыйзамда белгиленген жоопкерчиликке тартуу, ошондой эле, табылган кемчиликтерди четтетүүгө, зыяндын ордун толтурууга милдеттендирүү жана бузулган жерлерди рекультивациялоону жүргүзүүгө милдеттендирүү да талап кылыныш керек.

Жогоруда айтылгандарды эске алуу менен, биз Кыргыз Республикасынын Президенти С. Жээнбековго жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине бул чектен чыккан тартипсиздикти (вакханалияны) токтотууга жана өлкөнүн экологиялык коопсуздугуна коркунуч туудурган уран менен ойнобоо өтүнүчү менен кайрылабыз.

Качан ыйгарым укуктуу жаратылышты коргоо органдары аны коргоонун ордуна жаратылыш ресурстарын жок кылууга өзү жардам берген, ошондой эле, ал эле эмес, бул жана башка мыйзам бузууларды көзөмөлдөө органдары "көрбөгөн" учурда, жарандардын, коомдун жана мамлекеттин экологиялык коопсуздугун сактоого эч ким кепилдик бере албайт - мындай кырдаалда биз Өкмөттүн айткандарына ишене албайбыз жана төмөнкүлөрдү

ТАЛАП КЫЛАБЫЗ:

1. Кыргыз Республикасынын Башкы прокурорунун Ысык-Көлдүн Кызыл-Омпол уран кенинде чалгындоо жана казып алуу боюнча пландарды ишке ашыруу учурундагы мыйзам бузууларга өз учурундагы чара көрбөгөндүгү үчүн жоопкерчилиги каралсын жана:

- 2010-жылдын 18-ноябрынан тартып тартип бузууга түздөн-түз тиешеси бар бардык күнөөлүү адамдарды аныктоо жана кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартуу, аларды айлана-чөйрөгө жана өлкөнүн беделине келтирилген зыяндын ордун толтуруу;

- белгиленген ишмердүүлүктөр жөнүндө жалган маалыматтарды тараткандыгы (уранды алуунун уникалдуу жаңы технологиясы жөнүндөгү калп маалыматтары) үчүн "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясын жоопкерчиликке тартуу;

- изилдөө жүргүзүүдө маалымдуулукту, ачыктыкты камсыз кылуу, жалданбаган (ангажированный), көз карандысыз эксперттерди тартуу милдеттендирилсин.

2. Ыйгарым укуктуу органдардын жетекчилерине мыйзамды бузгандыгы жана аларды четтетүү боюнча аракет кылбагандыгына карата чараларды көрбөгөндүгү үчүн Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин жоопкерчилиги каралсын:

- "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясынын Ысык-Көл облусундагы Кызыл-Омпол кениндеги (ӨЭЖМК) геологиялык чалгындоо иштерине берилген лицензиясынын күчүн токтотуу (кайтарып алуу);

- мамлекеттик экологиялык экспертизанын (КТЧКТЧМА) оң [туура деп көргөн] корутундуларын жараксыз деп таануу);

- көз карандысыз эксперттерди жана коомчулуктун өкүлдөрүн тартуу менен "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясы тарабынан мыйзамдардын нормаларын сактоо, регламенттердин жана талаптарын жүзөгө ашыруу боюнча кылган иштерин комплекстүү текшерүү (ЭТКМИ).

3. Кыргыз Республикасынын премьер-министрине төмөнкүлөрдү камсыз кылуу тапшырылсын:

- ыйгарым укуктуу органдардын 2-пунктта көрсөтүлгөн чараларды көрүүсү;

- мамлекеттик органдардын (КТЧКТЧМА, ЭТКМИ, ӨЭЖКМК ж. б.) карамагында турган уран казууга жана чалгындоо боюнча толук маалыматтарды ачуу,

анын ичинде:

мамлекеттик экологиялык экспертизанын корутундусуна, "Курчап турган айлана чөйрөнү коргоо" бөлүмүнүн материалдарына,

- "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясына берилген экологиялык уруксатына (агындыларга, жер кыртышынын бузулушуна, калдыктарды жайгаштырууга),

- "Кыргызстандагы ЮрАзия" компаниясынын рекультивациялоо (калыбына келтирүү) боюнча эсебиндеги каражаттары жөнүндөб

- коомчулуктун жогоруда белгиленген маалыматтарга ээ болушун камсыз кылуу.

 Биз мурда өткөн митингдердин Кыргызстандагы уран өндүрүү ишине каршы резолюцияларда баяндалган:

• “Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагында уран казууга жана чалгындоого тыюу салуу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамын кабыл алуу тууралуу;

• уран боюнча геологиялык чалгындоо иштерине мурда берилген лицензияларды текшерүү жана жокко чыгаруу жөнүндө талаптарды колдойбуз. 

Биз Кыргызстандагы уранды чалгындоо жана казып алууга каршы чыккан активисттерге карата коркутууну жана куугунтуктоону токтотууну талап кылабыз!!!

Кыргызстан Жашылдар кыймылы өлкөнүн жетекчилиги элдин талабы

аткарылмайынча нааразычылык акцияларын өткөрө берерин билдирет.

Бул биригүү өлкөбүздүн тарыхында бурулуш жараткан, мындан ары ууру жана сатылма чиновниктерге орун жок мамлекетти куруу багытындагы биринчи кадам болуп калсын!!!

  

Кыргызстан Жашылдар Кыймылынын төрагасы

Кыргыз Республикасынын экологиялык омбудсмени                        Э.Булекбаев

Copyright © 2004-2019. Бардык укуктар Автордук укук мыйзамы тарабынан корголгон.
Материалдарды жүктөөдө GREEN.KG сайтына шилтеме кылуу зарыл!
Яндекс.Метрика